workshop 30 januari: rode reuzen, bruine dwergen en zwarte gaten
Bijna 150 leerkrachten verzamelden zich woensdag 30 januari bij het Artis Planetarium in Amsterdam voor alweer de tweede workshop van dit schooljaar. Eveneens als eerder dit schooljaar organiseerde Delta de workshop samen met ESERO, het educatiekantoor van de ESA in Nederland. Voor veel leerkrachten was dit een eerste kennismaking met het vernieuwde planetarium in Artis. Zij maakten onder andere een reis door het heelal en kregen uitleg over de levenscyclus van onze zon. Daarna konden ze een driedimensionaal model bouwen van het sterrenbeeld Orion of een eigen miniplanetarium.
Reis door het heelal met Govert Schilling
Met behulp van het nieuwe projectiesysteem van het Artis Planetarium toonde wetenschapsjournalist Govert Schilling enkele sterrenbeelden die in deze tijd vanuit Nederland te zien zijn. Vervolgens nam hij iedereen mee op een reis door het heelal. Gedurende de reis was goed te zien hoe de sterrenbeelden, die zo vast en onveranderlijk lijken, vanuit een andere positie bezien een hele andere vorm hebben. De sterren in zo’n constellatie staan immers vele lichtjaren uit elkaar! Tot slot liet Govert Schilling de reizigers kennismaken met planeten bij andere zonnestelsels; de zogenaamde exo-planeten. Deze planeten zijn niet te zien, maar we kunnen het bestaan ervan wel afleiden uit onder andere schommelingen in de lichtsterkte van een ster.
Astronaut
In de ruimte worden astronauten aan allerlei gevaren blootgesteld: straling, gewichtloosheid, g-krachten van de lanceringen en meteorieten. Tijdens de vertoning van de film ‘Astronaut’ was zelf te zien en te ervaren hoe het is om als astronaut de ruimte in te gaan. De animatiefilm liet op een realistische manier zien wat ruimtevaart met het menselijk lichaam doet, bijvoorbeeld hoe het hart van een ruimtereiziger klopt op het moment van de lancering. Ook gewichtloosheid werd getoond met oefeningen voor astronauten onder water, in een zwaartekrachtcentrifuge en in een oefenvliegtuig (de 'kotskomeet'). De film toonde verder de hersenen en botten van een astronaut die in een ruimteschip zweeft.
Ver weg=lang geleden
Wie het heelal inkijkt, kijkt eigenlijk naar het verleden, legde professor Ralph Wijers na de lunchpauze uit. En hoe verder weg, hoe langer geleden. Dit komt doordat het licht van verre hemellichamen er lang over doet om de aarde te bereiken. Als we naar een ster kijken die op 6 lichtjaar afstand van de aarde zit, zien we de ster zoals die 6 jaar geleden was. We kunnen op dit moment 13,2 miljard lichtjaar het heelal inkijken, bijna tot aan het ontstaan van het heelal. Zolang bestaan onze zon en aarde nog niet eens. Deze zijn pas ongeveer 4,5 miljard jaar geleden ontstaan en over een kleine 5 miljard jaar komt er weer een einde aan hun levenscyclus. Aan het eind van zijn lezing had Ralph Wijers nog een paar leuke tips voor activiteiten met kinderen in de klas, zoals het maken van een eetbaar zonnestelsel.
Handout presentatie Ralph Wijers
[PDF
1854 Kb
]
Delta in de praktijk: De Starter en De Kindercampus
Folkert Oldersma van De Starter en Jacqueline Leferink van De Kindercampus vertelden beide hoe zij ruimtevaart en sterrenkunde een plaats geven binnen de specifieke onderwijsfilosofie van hun scholen. Binnen de Starter vinden de Delta-activiteiten een plaats binnen Science op School. Ze ontwikkelen een doorlopende leerlijn. Deze doorlopende leerlijn is gebaseerd op leren door doen. Verschillende vakken worden daarbij zoveel als mogelijk geïntegreerd. Voor de Kindercampus zijn ervaringsgericht onderwijs en zelfsturing belangrijke principes. Beide scholen lieten met veel aansprekende voorbeelden zien hoe zij hun principes vertalen in praktische lessen en projecten over ruimtevaart en sterrenkunde.
Zelf sterrenstelsels maken
Na een dag kijken en luisteren kon iedereen zelf aan de slag. Wie koos voor ‘Oneindig ver weg’ bouwde een driedimensionaal model van het sterrenbeeld Orion. Daardoor kun je zien dat sterren die aan de hemel dicht bij elkaar lijken te staan zich in werkelijkheid heel ver van elkaar af bevinden. Bekijk je ze vanuit een andere hoek dan vormen ze een heel ander patroon. Degenen die aan de slag gingen met ‘Sterren dansen op de muur” bouwden hun eigen mini-planetarium. Hiermee kun je bestaande én zelfbedachte sterrenstelsels op de muur projecteren.
leerlingmateriaal 'oneindig ver weg'
[PDF
121 Kb
]
leerlingmateriaal 'sterren dansen op de muur'
[PDF
430 Kb
]
achtergrondinformatie sterrenstelsels voor leerkrachten
[PDF
199 Kb
]
|
|
